Shaxs tarbiyaning obyekti va subyekti sifatida

Authors

  • A’zamjonov Abbosbek Fergana State Technical University image/svg+xml Author

Keywords:

shaxs, tarbiya, obyekt, subyekt, shaxs rivojlanishi, o‘z-o‘zini tarbiyalash, pedagogik jarayon, ijtimoiylashuv, faoliyat

Abstract

Shaxs tarbiya jarayonining markaziy tushunchasi bo‘lib, u bir vaqtning o‘zida tarbiyaviy ta’sir qabul qiluvchi obyekt hamda o‘z rivojlanishini anglab, faol ravishda boshqaruvchi subyekt sifatida namoyon bo‘ladi. Zamonaviy pedagogik va psixologik qarashlarda shaxsni faqat tashqi ta’sirlar natijasida shakllanuvchi mavjudot sifatida emas, balki o‘z ichki ehtiyojlari, qiziqishlari, motivlari va ijtimoiy faoliyati asosida rivojlanuvchi murakkab tizim sifatida talqin qilish kuchayib bormoqda. Mazkur maqolada shaxsning tarbiya jarayonidagi ikki tomonlama maqomi, ya’ni obyekt va subyekt sifatidagi mohiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, shaxs shakllanishiga ta’sir etuvchi ijtimoiy, pedagogik va psixologik omillar, faoliyat, muloqot, muhit va ongli ishtirokning roli yoritiladi. Tadqiqotda klassik va zamonaviy pedagogik qarashlar asosida shaxsning tarbiya jarayonida passiv qabul qiluvchi emas, balki faol hamkor sifatidagi o‘rni asoslab beriladi. Natijada samarali tarbiya shaxsni faqat boshqarish emas, balki uning ichki imkoniyatlarini yuzaga chiqarish, mustaqil fikrlashi, o‘zini anglash va o‘z-o‘zini tarbiyalash qobiliyatini rivojlantirish bilan bog‘liq ekani ko‘rsatib beriladi

References

1. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.

2. Leontiev, A. N. (1978). Activity, Consciousness, and Personality. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

3. Rubinstein, S. L. (2000). Foundations of General Psychology. St. Petersburg: Piter.

4. Makarenko, A. S. (1988). Selected Pedagogical Works. Moscow: Pedagogika.

5. Sukhomlinsky, V. A. (1979). My Heart I Give to Children. Moscow: Progress Publishers.

6. Rogers, C. R. (1969). Freedom to Learn. Columbus, OH: Merrill.

7. Dewey, J. (1916). Democracy and Education. New York: Macmillan.

8. Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher, 15(2), 4–14.

9. Ushinsky, K. D. (1950). Selected Pedagogical Works. Moscow: Academy of Pedagogical Sciences.

10. Rajabova, X. (2024). Bo ‘lajak axborot texnologiyalari bo ‘yicha mutaxassislarda kasbiy kompetentlikni rivojlantirishning innovatsion mezonlari va darajalari. «ACTA NUUz», 1(1.9. 1), 138-140.

11. Xusanboyevna, R. X. Scientific Approaches to Pedagogical Competence in Developed Countries. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 11(12), 1148-1156.

12. Qodirov, X., Rajabova, X., Аbdullajonova, N., Otaxonova, Z., Аliev, I., Abdurakhmon, S., & Sayitov, S. (2024). On analytical study of heat transfer phenomenon in special-shape soldering iron. In E3S Web of Conferences (Vol. 508, p. 05006). EDP Sciences.

13. Орипова, Н. Х., & Ражабова, Х. Х. (2015). Исторические источники воспитания преданности Родине. Молодой ученый, (6), 666-668.

14. Rajabov, M., Rajabova, X., & Sultonov, S. (2023). Makiavellian shaxsining o'ziga xos xususiyatlari va uni adabiyotlardagi ta'rifi. Engineering problems and innovations.

15. Rajabov, M. J., & Rajabova, X. X. (2019). Self-consciousness of students in social and psychological mechanisms. Theoretical & Applied Science, (12), 176-179.

16. Rajabova, X. X., & Dekhkanova, M. B. (2023). Ta’lim muassasalarida ta’lim sifati ta’lim-tarbiya jarayonining pirovard natijasi sifatida. Academic research in educational sciences, 4(TMA Conference), 251-255

Published

27.06.2026

Issue

Section

Articles

How to Cite

A’zamjonov, A. (2026). Shaxs tarbiyaning obyekti va subyekti sifatida. Bulletin of Contemporary Researches, 2(2), 32-37. https://bulconre.com/index.php/mult/article/view/6