Didaktika - ta’lim nazariyasining asosi sifatida: zamonaviy pedagogik jarayonda mazmun, mohiyat va samaradorlik masalalari
Keywords:
didaktika, ta’lim nazariyasi, pedagogik jarayon, o‘qitish metodlari, ta’lim tamoyillari, kompetensiyaviy yondashuv, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim, refleksiya, baholashAbstract
Didaktika pedagogika fanining yetakchi yo‘nalishlaridan biri sifatida ta’lim jarayonining maqsadi, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillari va tashkiliy asoslarini o‘rganadi. Hozirgi davrda ta’lim tizimida yuz berayotgan tub o‘zgarishlar, raqamli texnologiyalarning kirib kelishi, kompetensiyaga asoslangan yondashuvning ustuvorlik kasb etishi va shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim modelining rivojlanishi didaktik nazariyani yangicha talqin qilishni talab etmoqda. Mazkur maqolada didaktikaning ta’lim nazariyasi sifatidagi mohiyati, tarixiy shakllanish bosqichlari, pedagogik va psixologik poydevori hamda zamonaviy o‘qitish amaliyotidagi o‘rni keng tahlil qilinadi. Maqola doirasida klassik va zamonaviy olimlarning didaktik qarashlari o‘rganilib, o‘qitishning samaradorligi o‘quvchi faolligi, motivatsiyasi, refleksiyasi va mustaqil fikrlashi bilan chambarchas bog‘liq ekani asoslab beriladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, didaktik jarayonni ilmiy asosda rejalashtirish, ta’lim maqsadlarini aniq belgilash, mazmunni mantiqiy tanlash, metodlarni to‘g‘ri qo‘llash va baholashni rivojlantiruvchi vositaga aylantirish ta’lim sifatini oshirishning muhim sharti hisoblanadi. Shuningdek, didaktikaning nafaqat bilim berish, balki shaxsni intellektual, axloqiy va ijtimoiy jihatdan kamol toptirishdagi roli ham yoritiladi
References
1. Comenius, J. A. (1907). The Great Didactic. London: Adam and Charles Black.
2. Dewey, J. (1916). Democracy and Education. New York: Macmillan.
3. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
4. Piaget, J. (1972). The Psychology of the Child. New York: Basic Books.
5. Bruner, J. S. (1961). The act of discovery. Harvard Educational Review, 31(1), 21–32.
6. Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longmans, Green.
7. Rogers, C. R. (1969). Freedom to Learn. Columbus, OH: Merrill.
8. Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher, 15(2), 4–14.
9. Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education, 5(1), 7–74.
10. Hattie, J. (2009). Visible Learning. London: Routledge.
11. Mayer, R. E. (2009). Multimedia Learning. New York: Cambridge University Press.
12. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
13. Rajabova, X. (2024). Bo ‘lajak axborot texnologiyalari bo ‘yicha mutaxassislarda kasbiy kompetentlikni rivojlantirishning innovatsion mezonlari va darajalari. «ACTA NUUz», 1(1.9. 1), 138-140.
14. Xusanboyevna, R. X. Scientific Approaches to Pedagogical Competence in Developed Countries. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 11(12), 1148-1156.
15. Qodirov, X., Rajabova, X., Аbdullajonova, N., Otaxonova, Z., Аliev, I., Abdurakhmon, S., & Sayitov, S. (2024). On analytical study of heat transfer phenomenon in special-shape soldering iron. In E3S Web of Conferences (Vol. 508, p. 05006). EDP Sciences.
16. Орипова, Н. Х., & Ражабова, Х. Х. (2015). Исторические источники воспитания преданности Родине. Молодой ученый, (6), 666-668.
17. Rajabov, M., Rajabova, X., & Sultonov, S. (2023). Makiavellian shaxsining o'ziga xos xususiyatlari va uni adabiyotlardagi ta'rifi. Engineering problems and innovations.
18. Rajabov, M. J., & Rajabova, X. X. (2019). Self-consciousness of students in social and psychological mechanisms. Theoretical & Applied Science, (12), 176-179.
19. Rajabova, X. X., & Dekhkanova, M. B. (2023). Ta’lim muassasalarida ta’lim sifati ta’lim-tarbiya jarayonining pirovard natijasi sifatida. Academic research in educational sciences, 4(TMA Conference), 251-255.

